Vì sao càng cố gắng, nhiều người lại càng kiệt sức?
Có một thực tế rất phổ biến trong môi trường làm việc hiện nay:
Rất nhiều người không lười biếng.
Ngược lại, họ đang cố gắng quá nhiều.
Họ:
- Làm việc liên tục
- Luôn cố hoàn thành mọi thứ thật tốt
- Mang áp lực về nhà
- Và gần như không cho bản thân được “nghỉ thật sự”
Thoạt nhìn, điều đó giống sự nỗ lực. Nhưng nếu kéo dài quá lâu, cơ thể và não bộ sẽ bắt đầu phát tín hiệu rằng năng lượng đang cạn dần.
Nhiều người hiện nay thức dậy với cảm giác đã mệt trước cả khi bắt đầu ngày mới. Họ dễ mất kiên nhẫn hơn, khó tập trung hơn và luôn cảm thấy đầu óc trong trạng thái căng như dây đàn. Điều đáng nói là không ít người nghĩ đó chỉ là “áp lực bình thường của người trưởng thành”, cho đến khi họ rơi vào trạng thái burnout – kiệt sức cả về tinh thần lẫn cảm xúc.
Trong quá trình đồng hành cùng nhiều chủ doanh nghiệp và đội ngũ leader, Mentor Hoàn Phạm Lita nhận ra rằng: Điều khiến con người mất năng lượng không chỉ là khối lượng công việc, mà là việc họ không biết cách quản lý stress đúng cách.
Đó cũng là lý do vì sao stress management đang trở thành một kỹ năng quan trọng trong thời đại 4.0 – nơi con người liên tục phải đối mặt với áp lực, tốc độ và sự thay đổi.
Stress không hoàn toàn xấu, nhưng stress kéo dài sẽ bào mòn con người
Rất nhiều người nghe đến stress là nghĩ ngay đến điều tiêu cực. Nhưng thực tế, stress là phản ứng tự nhiên của cơ thể khi đối diện với áp lực hoặc thử thách. Ở một mức độ phù hợp, stress thậm chí còn giúp con người tập trung hơn, phản ứng nhanh hơn và có động lực để hành động.
Vấn đề nằm ở chỗ: Cơ thể con người không được thiết kế để căng thẳng liên tục trong thời gian dài.
Theo American Psychological Association, stress kéo dài có thể ảnh hưởng trực tiếp đến:
- Giấc ngủ
- Trí nhớ
- Hệ miễn dịch
- Khả năng tập trung
- Chất lượng các mối quan hệ
- Và sức khỏe tinh thần lâu dài
Điều nguy hiểm nhất là stress thường không “bùng nổ” ngay lập tức. Nó tích tụ âm thầm qua từng ngày bằng:
- Những áp lực chưa được giải tỏa
- Những cảm xúc bị kìm nén
- Những khoảng nghỉ không đủ chất lượng
Cho đến một thời điểm, cơ thể bắt đầu lên tiếng bằng sự kiệt sức.
Dấu hiệu cho thấy bạn đang stress quá mức
Nhiều người chỉ nhận ra mình stress khi cơ thể đã quá tải. Nhưng trên thực tế, stress thường xuất hiện trước bằng những dấu hiệu rất nhỏ. Bạn có thể dễ cáu gắt hơn bình thường, khó tập trung dù công việc không quá phức tạp hoặc luôn cảm thấy đầu óc “không được nghỉ”.
Một số người bắt đầu mất động lực, làm việc theo quán tính và không còn cảm giác hứng thú với những điều trước đây mình từng yêu thích. Có người lại mang áp lực công việc về nhà, khiến các mối quan hệ xung quanh cũng trở nên căng thẳng theo.
Theo thời gian, stress kéo dài còn có thể khiến cơ thể rơi vào trạng thái mất ngủ, mệt mỏi mãn tính và giảm hiệu suất làm việc rõ rệt. Đây cũng là lý do vì sao rất nhiều người làm việc rất nhiều nhưng kết quả lại không tương xứng với năng lượng họ bỏ ra.
7 stress management techniques giúp giảm áp lực và giữ năng lượng lâu dài
1. Ngừng xem việc “luôn bận rộn” là một thành tích
Một trong những tư duy khiến nhiều người kiệt sức hiện nay là đồng nhất sự bận rộn với giá trị bản thân. Họ cảm thấy mình phải luôn làm việc, luôn phản hồi nhanh và luôn trong trạng thái hoạt động mới là người có trách nhiệm hoặc thành công.
Nhưng thực tế, một người liên tục ở trạng thái quá tải sẽ rất khó duy trì hiệu suất lâu dài. Não bộ khi không có thời gian nghỉ ngơi sẽ giảm khả năng tập trung, dễ đưa ra quyết định cảm tính và mất dần sự sáng tạo.
Hiệu suất bền vững không đến từ việc ép bản thân hoạt động liên tục. Nó đến từ khả năng biết khi nào cần tăng tốc và khi nào cần phục hồi năng lượng.
2. Học cách tách công việc ra khỏi cuộc sống cá nhân
Rất nhiều người đã kết thúc giờ làm nhưng tâm trí vẫn chưa thật sự rời khỏi công việc. Họ tiếp tục nghĩ về deadline, tin nhắn, KPI hoặc những vấn đề chưa giải quyết xong.
Điều này khiến não bộ gần như không có cơ hội phục hồi.
Một trong những kỹ năng quan trọng của stress management là tạo ra “ranh giới tinh thần” giữa công việc và cuộc sống cá nhân. Đó có thể là:
- Ngừng kiểm tra email sau một khung giờ nhất định
- Dành thời gian cho gia đình
- Tập thể dục
- Hoặc đơn giản là cho bản thân một khoảng lặng không bị công việc chi phối
Những khoảng nghỉ này không phải sự lãng phí thời gian. Chúng là cách để tái tạo năng lượng tinh thần.
3. Đừng cố gắng kiểm soát mọi thứ
Một trong những nguyên nhân lớn gây stress là con người luôn muốn mọi thứ diễn ra đúng theo kế hoạch. Nhưng thực tế, càng trưởng thành, chúng ta càng nhận ra rằng cuộc sống luôn tồn tại những điều ngoài tầm kiểm soát.
Khi cố gắng kiểm soát tất cả:
- Con người dễ thất vọng
- Dễ lo lắng
- Và luôn sống trong trạng thái căng thẳng phòng thủ
Thay vì cố kiểm soát mọi tình huống, điều quan trọng hơn là học cách thích nghi và tập trung vào những gì mình thực sự có thể thay đổi.
4. Quản lý năng lượng thay vì chỉ quản lý thời gian
Nhiều người lên lịch làm việc rất chi tiết nhưng lại không quan tâm đến trạng thái năng lượng của chính mình. Họ cố ép bản thân làm việc ngay cả khi tinh thần đã cạn kiệt.
Nhưng não bộ không vận hành như một cỗ máy.
Có những thời điểm:
- Bạn làm 2 tiếng nhưng hiệu quả bằng cả ngày
- Và cũng có lúc ngồi trước màn hình nhiều giờ nhưng gần như không thể tập trung
Đó là lý do vì sao quản lý stress hiệu quả cần bắt đầu từ việc hiểu năng lượng của bản thân thay vì chỉ cố tối ưu thời gian.
5. Học cách nói “không” mà không cảm thấy tội lỗi
Rất nhiều người stress không phải vì họ yếu, mà vì họ đang ôm quá nhiều thứ vượt ngoài khả năng chịu đựng. Họ ngại từ chối, sợ làm người khác thất vọng hoặc luôn cố gắng đáp ứng mọi kỳ vọng xung quanh.
Nhưng nếu không biết đặt giới hạn, con người sẽ dần đánh mất năng lượng của chính mình.
Nói “không” không phải ích kỷ.
Đôi khi, đó là cách để bảo vệ sức khỏe tinh thần và giữ sự cân bằng lâu dài.
6. Cho phép bản thân nghỉ ngơi mà không cảm thấy áp lực
Nhiều người nghỉ ngơi nhưng tâm trí vẫn đầy cảm giác tội lỗi vì nghĩ rằng mình đang “không làm gì cả”. Điều này khiến ngay cả thời gian nghỉ cũng không thật sự giúp não bộ phục hồi.
Theo các nghiên cứu về hiệu suất não bộ, nghỉ ngơi chất lượng giúp:
- Tăng khả năng sáng tạo
- Cải thiện trí nhớ
- Giảm cortisol (hormone stress)
- Và nâng cao hiệu suất làm việc lâu dài
Đôi khi, điều bạn cần không phải cố thêm nữa… mà là cho bản thân được dừng lại đúng lúc.
7. Học cách quay về với chính mình
Rất nhiều người dành cả ngày để xử lý công việc, giải quyết vấn đề cho người khác nhưng lại không dành thời gian để lắng nghe chính mình.
Một vài phút:
- Viết xuống cảm xúc
- Thiền
- Đi bộ
- Hoặc đơn giản là ngồi yên với bản thân
Cũng có thể giúp não bộ được “giảm tải”.
Trong một thế giới luôn thúc ép con người phải nhanh hơn và nhiều hơn, khả năng quay về bên trong chính là cách giúp giữ lại sự cân bằng lâu dài.
Giữ năng lượng lâu dài mới là “thành công bền vững”
Rất nhiều người hiện nay giỏi tăng tốc nhưng lại không biết cách đi đường dài. Họ đạt được thành tích trong ngắn hạn nhưng đánh đổi bằng sức khỏe, cảm xúc và sự bình an bên trong.
Nhưng thành công thật sự không chỉ là đạt KPI hay doanh số.
Đó còn là khả năng:
- Làm việc hiệu quả
- Giữ được năng lượng tích cực
- Và vẫn còn đủ nội lực để tận hưởng cuộc sống của mình
Một câu hỏi mà có thể bạn cần dành thời gian suy nghĩ
Bạn đang thật sự sống và làm việc với năng lượng bền vững… hay chỉ đang cố gắng “gồng” để không bị tụt lại?
Khi doanh nghiệp muốn xây dựng đội ngũ có hiệu suất bền vững thay vì chỉ “cố gắng nhiều hơn”
Tại UHP Mentoring, Mentor Hoàn Phạm Lita không chỉ đồng hành cùng doanh nghiệp trong chiến lược và đào tạo sales, mà còn tập trung vào việc phát triển nội lực đội ngũ thông qua:
- Quản trị cảm xúc
- Stress management
- Tư duy hiệu suất bền vững
- Và khả năng thích nghi trong môi trường áp lực cao
Bởi một đội ngũ muốn phát triển dài hạn không thể chỉ dựa vào động lực ngắn hạn. Họ cần được xây dựng cả về năng lực chuyên môn lẫn sức bền tinh thần.
Nếu doanh nghiệp của bạn đang gặp tình trạng:
- Leader dễ kiệt sức
- Nhân sự mất động lực
- Đội ngũ áp lực kéo dài nhưng hiệu suất không tăng tương xứng
Thì có thể điều cần thay đổi không chỉ là cách làm việc… mà là cách con người đang quản trị stress mỗi ngày.