Vì sao nhiều người rất giỏi nhưng vẫn kiệt sức trong công việc?
Trong quá trình cố vấn cho nhiều doanh nghiệp và đội ngũ sales, Mentor Hoàn Phạm Lita nhận ra một thực tế rất đáng suy nghĩ: có những người cực kỳ giỏi chuyên môn, làm việc chăm chỉ và luôn có trách nhiệm với công việc, nhưng bên trong lại luôn ở trạng thái căng thẳng, áp lực và cạn kiệt năng lượng. Họ vẫn hoàn thành deadline, vẫn cố gắng mỗi ngày, nhưng càng làm càng mất động lực, càng cố gắng lại càng dễ mất cân bằng cảm xúc.
Đặc biệt trong thời đại 4.0, khi mọi thứ diễn ra với tốc độ quá nhanh, con người gần như không còn khoảng nghỉ thật sự. Email, tin nhắn công việc, áp lực KPI, sự cạnh tranh và cả mạng xã hội khiến não bộ liên tục phải xử lý thông tin trong thời gian dài. Điều này khiến rất nhiều người rơi vào trạng thái “quá tải cảm xúc” mà chính họ cũng không nhận ra.
Đó cũng là lý do vì sao hiện nay, quản lý cảm xúc không còn là một kỹ năng mềm mang tính bổ trợ. Nó đã trở thành một năng lực cốt lõi để giúp con người giữ được hiệu suất, sự tỉnh táo và khả năng thích nghi trong môi trường làm việc hiện đại.
Quản lý cảm xúc là gì và vì sao ngày càng quan trọng trong môi trường làm việc hiện đại?
Rất nhiều người hiểu sai về quản lý cảm xúc. Họ nghĩ rằng quản lý cảm xúc nghĩa là phải luôn tích cực, không được buồn, không được nóng giận hay không được thể hiện sự yếu đuối. Nhưng thực tế, quản lý cảm xúc không phải là việc kìm nén cảm xúc, mà là khả năng nhận diện điều gì đang diễn ra bên trong mình, hiểu nguyên nhân của cảm xúc đó và lựa chọn phản ứng phù hợp thay vì hành động theo bốc đồng.
Theo nghiên cứu của Daniel Goleman, trí tuệ cảm xúc (EQ) có ảnh hưởng rất lớn đến khả năng lãnh đạo, giao tiếp, làm việc nhóm và quản lý áp lực. Đây cũng là lý do vì sao có những người rất giỏi chuyên môn nhưng khó đi xa, trong khi có những leader biết quản trị cảm xúc lại có thể xây dựng đội ngũ bền vững và tạo ra ảnh hưởng tích cực trong doanh nghiệp.
Trong môi trường làm việc hiện đại, nơi con người phải liên tục thích nghi với thay đổi, thì khả năng quản lý cảm xúc càng trở nên quan trọng hơn bao giờ hết. Bởi khi cảm xúc mất kiểm soát, hiệu suất công việc, chất lượng giao tiếp và khả năng ra quyết định cũng sẽ bị ảnh hưởng trực tiếp.
Thời đại 4.0 đang khiến con người rơi vào trạng thái quá tải cảm xúc như thế nào?
Nếu trước đây, sau giờ làm con người còn có khoảng thời gian để nghỉ ngơi và tách khỏi công việc, thì hiện tại ranh giới đó gần như đã bị xóa nhòa. Điện thoại luôn trong trạng thái kết nối, tin nhắn công việc có thể xuất hiện bất cứ lúc nào và áp lực phải phản hồi nhanh khiến nhiều người luôn sống trong trạng thái căng thẳng kéo dài.
Bên cạnh đó, mạng xã hội cũng vô tình tạo ra áp lực so sánh liên tục. Chúng ta nhìn thấy người khác thành công, phát triển nhanh hoặc có cuộc sống “hoàn hảo” và bắt đầu cảm thấy mình chưa đủ tốt. Não bộ con người vốn không được thiết kế để tiếp nhận quá nhiều kích thích và áp lực liên tục trong thời gian dài. Khi điều đó xảy ra, cơ thể sẽ dần xuất hiện những dấu hiệu như mất tập trung, dễ cáu gắt, mất động lực hoặc luôn cảm thấy mệt mỏi dù đã nghỉ ngơi.
Theo American Psychological Association, căng thẳng kéo dài có thể ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng giấc ngủ, khả năng ra quyết định, trí nhớ và sức khỏe tinh thần. Điều đáng nói là nhiều người chỉ nhận ra mình đang kiệt sức khi cảm xúc đã tích tụ quá lâu và bắt đầu ảnh hưởng đến cả công việc lẫn cuộc sống cá nhân.
Người thành công không phải là người không có cảm xúc tiêu cực
Một trong những hiểu lầm phổ biến nhất là cho rằng người bản lĩnh là người luôn mạnh mẽ và không bị cảm xúc ảnh hưởng. Nhưng thực tế, ai cũng có những giai đoạn áp lực, tổn thương hoặc mất phương hướng. Sự khác biệt nằm ở chỗ: có người chọn đối diện và quản trị cảm xúc của mình, còn có người chỉ cố gắng “gồng” để vượt qua.
Rất nhiều người hiện nay đang quen với việc che giấu cảm xúc thật. Họ vẫn cười, vẫn làm việc bình thường, nhưng bên trong lại chất chứa rất nhiều áp lực. Vấn đề là cảm xúc nếu không được nhận diện và xử lý đúng cách sẽ không tự biến mất. Nó chỉ âm thầm tích tụ và đến một thời điểm nào đó sẽ ảnh hưởng đến tinh thần, các mối quan hệ và cả hiệu suất làm việc.
Trong quá trình đồng hành cùng các leader và chủ doanh nghiệp, Lita nhận ra rằng những người phát triển bền vững thường không phải người “không bao giờ mệt”, mà là người biết quay về quan sát chính mình, hiểu điều gì đang khiến bản thân mất cân bằng và chủ động điều chỉnh trước khi mọi thứ đi quá xa.
Những dấu hiệu cho thấy bạn đang mất kiểm soát cảm xúc trong công việc
Nhiều người nghĩ rằng mình vẫn ổn vì vẫn đi làm mỗi ngày và vẫn hoàn thành công việc. Nhưng trên thực tế, cảm xúc mất cân bằng thường xuất hiện qua những biểu hiện rất nhỏ. Bạn có thể bắt đầu dễ khó chịu với những việc không quá nghiêm trọng, mất kiên nhẫn khi giao tiếp với đồng nghiệp hoặc luôn cảm thấy áp lực dù khối lượng công việc không thay đổi quá nhiều.
Một dấu hiệu khác là làm việc liên tục nhưng hiệu suất ngày càng giảm. Não bộ khi bị quá tải cảm xúc sẽ khó tập trung, dễ mất năng lượng và khó đưa ra quyết định chính xác. Không ít người mang áp lực công việc về nhà, trở nên cáu gắt với người thân hoặc mất dần cảm hứng trong cuộc sống cá nhân.
Nguy hiểm nhất là khi con người rơi vào trạng thái “làm việc theo quán tính”. Họ vẫn làm mọi thứ như thường lệ nhưng không còn cảm thấy niềm vui, động lực hay sự kết nối với công việc mình đang làm. Đây thường là dấu hiệu của kiệt sức cảm xúc – một vấn đề ngày càng phổ biến trong môi trường làm việc hiện đại.
Làm sao để quản lý cảm xúc hiệu quả trong công việc?
Quản lý cảm xúc không phải là chuyện có thể thay đổi trong một ngày, nhưng nó bắt đầu từ việc mỗi người học cách quan sát chính mình nhiều hơn. Đôi khi, thay vì phản ứng ngay lập tức trước áp lực hoặc xung đột, điều cần thiết là cho bản thân một khoảng dừng ngắn để não bộ có thời gian chuyển từ trạng thái cảm xúc sang trạng thái lý trí.
Bên cạnh đó, việc gọi tên chính xác cảm xúc của mình cũng rất quan trọng. Nhiều người chỉ nói rằng họ “stress” hoặc “mệt”, nhưng phía sau có thể là cảm giác thất vọng, áp lực, tổn thương hoặc không được công nhận. Khi hiểu rõ điều gì đang diễn ra bên trong, con người mới có thể tìm đúng cách giải quyết thay vì chỉ cố chịu đựng.
Ngoài ra, trong thời đại hiện nay, quản lý công việc thôi là chưa đủ. Điều quan trọng hơn là phải học cách quản lý năng lượng cảm xúc. Một người có thể làm việc rất nhiều giờ nhưng nếu tinh thần luôn trong trạng thái căng thẳng thì hiệu suất cũng sẽ giảm dần theo thời gian. Hiệu suất bền vững không đến từ việc ép bản thân liên tục, mà đến từ khả năng tái tạo năng lượng và giữ cân bằng nội lực.
Quản lý cảm xúc tốt sẽ thay đổi điều gì?
Khi một người biết quản trị cảm xúc, họ thường có khả năng giữ sự bình tĩnh tốt hơn trong áp lực, giao tiếp hiệu quả hơn và đưa ra quyết định sáng suốt hơn. Đặc biệt với leader hoặc đội sales, khả năng quản lý cảm xúc còn ảnh hưởng trực tiếp đến cách họ truyền năng lượng cho đội ngũ và xây dựng mối quan hệ với khách hàng.
Một người không kiểm soát được cảm xúc rất dễ phản ứng theo cảm tính, đưa ra quyết định vội vàng hoặc tạo ra năng lượng tiêu cực cho môi trường xung quanh. Ngược lại, khi cảm xúc được quản trị tốt, con người sẽ có sự ổn định nội tâm và duy trì được hiệu suất dài hạn thay vì chỉ cố gắng trong ngắn hạn.
Đó cũng là lý do vì sao hiện nay emotional management đang trở thành một trong những kỹ năng quan trọng nhất của thời đại mới – không chỉ để làm việc hiệu quả hơn, mà còn để sống cân bằng và bền vững hơn.
Một câu hỏi mà có thể bạn cần dành thời gian để suy nghĩ
Bạn đang thực sự làm chủ cảm xúc của mình… hay chỉ đang cố gồng để vượt qua từng ngày?
Khi doanh nghiệp muốn xây dựng đội ngũ không chỉ giỏi chuyên môn mà còn bền vững về nội lực
Tại UHP Mentoring, Mentor Hoàn Phạm Lita không chỉ đồng hành cùng doanh nghiệp trong chiến lược và đào tạo đội sales. Chúng tôi tập trung vào việc giúp leader và đội ngũ phát triển năng lực quản trị cảm xúc, xây dựng hiệu suất bền vững và nâng cao khả năng thích nghi trong môi trường áp lực cao.
Bởi trong thời đại 4.0, doanh nghiệp phát triển bền vững không chỉ cần những con người giỏi chuyên môn, mà còn cần những con người đủ nội lực để đi đường dài.
Nếu đội ngũ của bạn đang gặp tình trạng mất động lực, dễ áp lực hoặc hiệu suất giảm dù đã rất cố gắng, thì có thể điều cần thay đổi không chỉ là kỹ năng làm việc… mà là cách con người đang quản trị cảm xúc mỗi ngày.